Ársskýrsla fyrir áriđ 2010
1. Inngangur
Starfsemi embćttis ríkissáttasemjara áriđ 2010 var til ţess ađ gera hófleg eftir sérstaklega annasamt ár 2009. Í kjölfar svokallađs stöđugleikasáttmála voru gerđir fjölmargir samningar sem byggđu á grunni sáttmálans. Öll sáttamál sem komu til umfjöllunar áttu rćtur sínar ađ rekja til ţessa.
2. Hlutverk ríkissáttasemjara
Hlutverk ríkissáttasemjara er samkvćmt lögum nr. 80/1938 međ síđari breytingum, ađ annast sáttastörf í vinnudeilum launafólks og félaga ţess annars vegar og atvinnurekenda og félaga ţeirra hins vegar. Ţessir ađilar eru gjarnan kallađir einu nafni ađilar vinnumarkađarins.
Ađilum vinnumarkađarins er skylt ađ gera áćtlun um skipulag viđrćđna um endurnýjun kjarasamnings í síđasta lagi 10 vikum áđur en samningar eru lausir. Reynist samningaviđrćđur ađila árangurslausar getur hvor ađili um sig eđa ţeir sameiginlega vísađ deilunni til sáttasemjara. Sé málum vísađ til sáttasemjara eđa hann tekur stjórn viđrćđna í sínar hendur ađ eigin frumkvćđi, fer hann međ stjórn funda.
Árangurslaus tilraun til ađ ná sáttum í viđrćđum undir stjórn sáttasemjara er forsenda ţess ađ heimilt sé ađ bođa til vinnustöđvunar. Deilu sem stefnir í átök međ vinnustöđvun, ber ađ tilkynna sáttasemjara og ţeim sem hún beinist ađ, međ 7 sólarhringa fyrirvara. Sáttasemjari getur ekki frestađ bođađri vinnustöđvun en ađilum á almenna vinnumarkađnum er ţađ heimilt. Beri samningaumleitanir sáttasemjara ekki árangur er honum heimilt ađ leggja fram miđlunartillögu til lausnar vinnudeilu ađ undangengnum viđrćđum viđ deiluađila.
Sáttasemjari hefur víđtćkar heimildir til gagnaöflunar um ástand og horfur í atvinnulífi og á vinnumarkađi sem og um ţróun kjaramála um allt land. Hann skal ennfremur halda yfirlit um hvenćr sáttafundir eru haldnir, hverjir sitja ţá og um ţau gögn sem fram eru lögđ. Ţá skal hann halda skrá yfir gildandi kjarasamninga og er ađilum ađ kjarasamningum skylt ađ senda honum afrit af öllum kjarasamningum, uppsögn kjarasamninga og kröfugerđ.
3. Deilum vísađ til ríkissáttasemjara
Í landinu eru í gildi milli 300-350 samningar um kaup og kjör milli launţega og vinnuveitenda. Ţorri ţessarra samninga eru gerđir í húsakynnum ríkissáttasemjara. Sjá međfylgjandi skrár; Samningar gerđir áriđ 2010 - Yfirlit yfir kjarasamninga einstakra félaga og sambanda.
Í kjölfar stöđugleikasáttmálans í júni 2009 voru gerđir fjölmargir samningar ţó svo ađ í árslok 2009 hafi mörgum einnig veriđ ólokiđ.
Margar kjaradeilur leysast án ađildar sáttasemjara en öđrum er vísađ til hans. Áriđ 2010 var 22 málum vísađ međ formlegum hćtti til ríkissáttasemjara. Frá árinu 2009 voru 6 mál óleyst í upphafi ársins. Alls voru ţví 28 mál til međferđar hjá sáttasemjara. Málin sem vísađ var til sáttasemjara eru eins og fram kemur í hjálögđu yfirliti: Sáttamál 2010. Öll málin ađ tveimur frátöldum leystust međ samningum, 6 voru dregin til baka og einu var vísađ í gerđardóm. Ţau tvö sem ekki leystust leystust síđla árs 2011.
4. Samningafundir í vísuđum og óvísuđum málum
Hjá ríkissáttasemjara er haldiđ yfirlit um alla samningafundi sem fram fara í húsakynnum embćttisins. Af augljósum ástćđum er álag mismikiđ eftir tímabilum og stöđu samningagerđar hverju sinni. Á árinu 2010 voru alls haldnir 199 sáttafundir í málum sem vísađ var og skráđir eru 257 fundir í málum sem leystust milli samningsađila án ađildar sáttasemjara. Fjöldi samninganefnda og einstaklinga kemur jafnan ađ gerđ kjarasamninga. Ekki er haldiđ yfirlit um fjölda eđa nöfn einstaklinga ţar sem ekki reynir á ađild sáttasemjara.
5. Ný heimasíđa ríkissáttasemjara
Á árinu 2009 var opnuđ ný heimasíđa ríkissáttasemjara. Nokkur vinna hefur veriđ lögđ í ađ setja fram á einfaldan hátt upplýsingar um hlutverk sáttasemjara en ţví er ítarlega lýst í lögum nr. 80/1938 međ síđari breytingum. Ţá er settur fram listi og skýringar yfir helstu hugtök sem algengust eru í kjarasamningum og viđ gerđ ţeirra. Loks er létt undir međ ţeim, sem leita eftir tilteknum upplýsingum og jafnan hafa veriđ veittar. Tekur ţetta til fjölda mála sem vísađ er til ríkissáttasemjara, fjöldi kjarasamninga sem gerđir eru og sitthvađ fleira sem skylt er ađ veita upplýsingar um. Loks hefur sú venja skapast ađ birta á heimasíđu upplýsingar fyrir fjölmiđla og ađra sem gagn hafa af, upplýsingar um hvenćr málum er vísađ til sáttameđferđar og hvenćr kjarasamninar eru gerđir.
6. Starfsmannahald og rekstur
Á launaskrá hjá embćtti ríkissáttasemjara áriđ 2010 var auk ríkissáttasemjara, Elísabet S. Ólafsdóttir, skrifstofustjóri.
Hjálagt:
Sáttamál 2010.
Lausir kjarasamninga áriđ 2010.
Kjarasamningar gerđir 2010 -Yfirlit yfir kjarasamninga einstakra félaga og sambanda.
Lausir kjarasamningar 2010.doc
Gerđir kjarasamningar_2010.xlsx
Ársskýrsla fyrir áriđ 2009
1. Inngangur
Starfsemi embćttis ríkissáttasemjara var um margt eftirminnileg áriđ 2009. Fyrst má nefna ađ mikill fjöldi kjarasamninga rann út snemma ársins og biđu endurnýjunar. Síđan er ađ nefna ađ gerđ svokallađs stöđugleikasáttmála var í nokkrum mćli unnin í húsakynnum sáttasemjara. Ţrátt fyrir ađ samkomulag vćri um tiltekin viđmiđ í kjaramálum var unniđ ađ nokkrum fjölda kjarasamninga á árinu, oft hjá stéttarfélögum sem standa utan samkomulagsins um stöđugleika sem gert var 26. júní 2009. Ţannig hefur áriđ veriđ tilbreytingaríkt.
2. Hlutverk ríkissáttasemjara
Hlutverk ríkissáttasemjara er samkvćmt lögum nr. 80/1938 međ síđari breytingum, ađ annast sáttastörf í vinnudeilum launafólks og félaga ţess annars vegar og atvinnurekenda og félaga ţeirra hins vegar. Ţessir ađilar eru gjarnan kallađir einu nafni ađilar vinnumarkađarins.
Ađilum vinnumarkađarins er skylt ađ gera áćtlun um skipulag viđrćđna um endurnýjun kjarasamnings í síđasta lagi 10 vikum áđur en samningar eru lausir. Reynist samningaviđrćđur ađila árangurslausar getur hvor ađili um sig eđa ţeir sameiginlega vísađ deilunni til sáttasemjara. Sé málum vísađ til sáttasemjara eđa hann tekur stjórn viđrćđna í sínar hendur ađ eigin frumkvćđi, fer hann almennt međ stjórn funda en getur einnig gert samningsađilum ađ rćđa mál frekar sín á milli án hans ađildar.
Ennfremur segir um skyldur ríkissáttasemjara ađ árangurslaus tilraun til ađ ná sáttum í viđrćđum undir stjórn sáttasemjara er forsenda ţess ađ heimilt sé ađ bođa til vinnustöđvunar. Deilu sem stefnir í átök međ vinnustöđvun, ber ađ tilkynna sáttasemjara og ţeim sem hún beinist ađ, međ 7 sólarhringa fyrirvara. Sáttasemjari getur ekki frestađ bođađri vinnustöđvun en ađilum á almenna vinnumarkađnum er ţađ heimilt. Beri samningaumleitanir sáttasemjara ekki árangur er honum heimilt ađ leggja fram miđlunartillögu til lausnar vinnudeilu ađ undangengnum viđrćđum viđ deiluađila.
Loks er ţess ađ geta ađ sáttasemjari hefur víđtćkar heimildir til gagnaöflunar um ástand og horfur í atvinnulífi og á vinnumarkađi sem og um ţróun kjaramála um allt land. Ríkissáttasemjari skal ennfremur halda yfirlit um hvenćr sáttafundir eru haldnir, hverjir sitja ţá og um ţau gögn sem fram eru lögđ. Ţá skal hann halda skrá yfir gildandi kjarasamninga og er ađilum ađ kjarasamningum skylt ađ senda honum afrit af öllum kjarasamningum, uppsögn kjarasamninga og kröfugerđ.
3. Gerđ kjarasamninga og stöđugleikasáttmála
Lćtur nćrri ađ í landinu séu í gildi rúmlega 300 samningar um kaup og kjör milli launţega og vinnuveitenda ţeirra. Á síđari árum hefur fćrst í vöxt, ađ samningar séu gerđir í húsakynnum ríkissáttasemjara. Sjá međfylgjandi; Kjarasamningar gerđir áriđ 2009 - Yfirlit yfir kjarasamninga einstakra félaga og sambanda.
Á árinu 2009 lćtur nćrri ađ um 200 ţeirra kjarasamninga sem eru í gildi hafi runniđ úr gildi. Í kjölfar stöđugleikasáttmálans voru gerđir fjölmargir samningar. Taka ţessir samningar einkum til ađila á almennum vinnumarkađi ţ.e. ađildarfélaga ASÍ og SA. Í lok árs 2009 voru kjarasamningar ógerđir viđ öll félög BHM alls 26 ađ tölu. Ógerđir eru einnig samningar viđ félög innan Kennarasambands Íslands ţar sem bćđi fjármálaráđherra fyrir hönd ríkisins og launanefnd sveitarfélaganna fyrir hönd Sambands íslenskra sveitarfélaga, eru viđsemjendur. Ţá er ţess ađ geta ađ samningar sem gerđir voru upp úr miđju ári 2009, svo sem viđ Landsamband sjúkraflutninga- og slökkviliđsmanna og Landsamband lögreglumanna voru felldir.
Framan af ári fór fram vinna ađila vinnumarkađarins ađ gerđ svonefnds stöđugleikasáttmála. Sáttmálinn er samkomulag helstu landssambanda launafólks í landinu, Samtaka atvinnulífsins og ríkisvaldsins um röđ ađgerđa sem miđa ađ ţví ađ efla atvinnustarfsemi í landinu og rétta efnahagslífiđ viđ eftir hrun fjármálakerfisins í október 2008. Gerđ ţess samkomulags lauk međ undirritun ţess 26. júní 2009. Í ađdraganda ţessa fór fram mikil vinna í húsnćđi ríkissáttasemjara jafnt í fámennum sem fjölmennum hópum. Samanber: Lausir kjarasamningar 2009.
Allar kjaraviđrćđur í kjölfar stöđugleikasáttmálans hafa litast af ţeim viđmiđum um kaup og kjör sem ţar eru sett. Á ţetta jöfnun höndum viđ kjarasamninga sem hafa veriđ gerđir međ eđa án ađildar sáttasemjara.
4. Deilum vísađ til ríkissáttasemjara
Margar kjaradeilur leysast án ađildar sáttasemjara en öđrum er vísađ til hans. Áriđ 2009 var 18 málum vísađ međ formlegum hćtti til ríkissáttasemjara. Frá árinu 2008 voru 3 mál óleyst í upphafi ársins. Alls voru ţví 21 mál til međferđar hjá sáttasemjara. Málin sem vísađ var til sáttasemjara eru eins og fram kemur í hjálögđu yfirliti: Sáttamál 2009. 10 mál hafa veriđ leyst međ samningum deiluađila, 3 dregin til baka eđa felld niđur og 8 eru óleyst í lok árs 2009.
5. Samningafundir í vísuđum og óvísuđum málum
Hjá ríkissáttasemjara er haldiđ yfirlit um alla samningafundi sem fram fara í húsakynnum embćttisins. Af augljósum ástćđum er álag mismikiđ eftir tímabilum og stöđu samninga hverju sinni. Á árinu 2009 voru alls haldnir 126 sáttafundir í málum sem vísađ var og skráđir eru 372 fundir í málum sem leystust milli samningsađila án ađildar sáttasemjara eđa eru vegna gerđar stöđugleikasáttmálans. Fjöldi samninganefnda og einstaklinga kemur jafnan ađ gerđ kjarasamninga. Ekki er haldiđ yfirlit um fjölda eđa nöfn einstaklinga ţar sem ekki reynir á ađild sáttasemjara.
Ţess má geta ađ fundir til undirbúnings stöđugleikasáttmála voru iđulega fjölmennir. Loks má nefna ađ fjármálaráđuneytiđ fékk afnot af húsakynnum embćttisins sumariđ 2009 vegna samninga viđ erlenda ađila um endurreisn bankakerfisins.
6. Ný heimasíđa ríkissáttasemjara
Á árinu var opnuđ ný heimasíđa ríkissáttasemjara. Leitađ var til fyrirtćkisins Stefnu ehf. á Akureyri međ grunnvinnu síđunnar en efniđ sem á síđunni birtist er unniđ á heimavelli. Viđ gerđ síđunnar var leitast viđ ađ gera efniđ í senn upplýsandi fyrir ţá sem eiga í samskiptum viđ embćttiđ og auka rafrćn samskipti ţar sem viđ verđur komiđ. Ţannig er nú mögulegt ađ vísa kjaradeilu til úrlausnar međ rafrćnum hćtti ađ uppfylltum ákveđnum skilyrđum.
Nokkur vinna hefur veriđ lögđ í ađ setja fram á einfaldan hátt upplýsingar um hlutverk sáttasemjaraembćttisins en ţví er ítarlega lýst í lögum nr. 80/1938 međ síđari breytingum. Ţá er settur fram listi og skýringar yfir helstu hugtök sem algengust eru í kjarasamningum og viđ gerđ ţeirra. Loks er létt undir međ ţeim, sem leita eftir tilteknum upplýsingum og jafnan hafa veriđ veittar. Tekur ţetta til fjölda mála sem vísađ er til ríkissáttasemjara, fjöldi kjarasamninga sem gerđir eru og sitthvađ fleira sem skylt er ađ veita upplýsingar um.
7. Starfsmannahald og rekstur
Á launaskrá hjá embćtti ríkissáttasemjara áriđ 2009 var auk ríkissáttasemjara, Elísabet S. Ólafsdóttir, skrifstofustjóri. Heildarútgjöld hjá embćttinu námu tćpum 55 m. kr. og eru innan heimilda fjárlaga.
Hjálagt:
Sáttamál 2009.
Lausir kjarasamninga áriđ 2009.
Kjarasamningar gerđir 2009 -Yfirlit yfir kjarasamninga einstakra félaga og sambanda.
